ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – Η Ύπατη Εκπρόσωπος Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Άμυνας, Καγιά Κάλλας, παρουσίασε σήμερα, 17 Σεπτεμβρίου 2025, προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μερική αναστολή του καθεστώτος προτιμησιακής μεταχείρισης στο εμπόριο με το Ισραήλ, σε απάντηση της ανθρωπιστικής κρίσης στη Λωρίδα της Γάζας και παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η αναστολή αφορά περίπου 37% των συνολικών ισραηλινών εξαγωγών προς την ΕΕ, αξίας €5,8–€6 δισεκατομμυρίων, και θα οδηγήσει σε επιπλέον δασμούς της τάξης των €227–€230 εκατομμυρίων ετησίως (reuters.com).
Επιπλέον, η Επιτροπή εισηγείται κυρώσεις σε δύο «ακροδεξιούς» υπουργούς του ισραηλινού καθεστώτος, τον Υπουργό Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν Γκιβέρ, και τον Υπουργό Οικονομικών, Μπεζάλελ Σμοτρίχ, αλλά και σε βίαιους εποίκους και σε δέκα ανώτατα στελέχη της Χαμάς (reuters.com). Οι κυρώσεις προβλέπουν διακυβέρνηση περιουσιακών στοιχείων και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε την κίνησή της ως «σημαντική αλλαγή πολιτικής» στον τρόπο προσέγγισης της ΕΕ απέναντι στο Ισραήλ, υπό αυξανόμενη πίεση από χώρες, πολιτικές ομάδες και ακόμη και εσωτερικά ταμεία της Επιτροπής, για έλλειψη αποτελεσματικότητας απέναντι στις καταγγελλόμενες παραβιάσεις στη Γάζα (reuters.com).
Κάλλας τόνισε στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου στις Βρυξέλλες πως «ο στόχος δεν είναι να τιμωρηθεί το Ισραήλ, αλλά να βελτιωθεί η ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα». Επισήμανε ότι οι προτάσεις είναι στοχευμένες, ώστε να μην επιβαρύνουν τον ισραηλινό λαό αλλά να πιέσουν την κυβέρνηση του Νετανιάχου για αλλαγή πλεύσης (reuters.com).
Η έκταση των μέτρων προβλέπει επίσης αναστολή διμερών επιχορηγήσεων ύψους €14–€32 εκατομμυρίων για έργα στο Ισραήλ, διατηρώντας παράλληλα τη χρηματοδότηση για την ισραηλινή κοινωνία των πολιτών και το Μνημείο Ολοκαυτώματος Yad Vashem (reuters.com).
Ωστόσο, η υλοποίηση των μέτρων αντιμετωπίζει δυσκολίες λόγω εσωτερικών διαιρέσεων στην ΕΕ. Η επιβολή δασμών απαιτεί ειδική πλειοψηφία, ενώ οι κυρώσεις κατά υπουργών και η πλήρης αναστολή της συμφωνίας Ένωσης – Ισραήλ απαιτούν ομοφωνία. Μέχρι τώρα, χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Αυστρία και η Ουγγαρία έχουν ήδη μπλοκάρει ανάλογες προσπάθειες (reuters.com). Η Κάλλας κάλεσε τα συγκεκριμένα κράτη να καταθέσουν εναλλακτικές λύσεις αν δεν υποστηρίζουν την πρόταση (euronews.com).
Η ανακοίνωση έρχεται σε συνδυασμό με τη νέα, μαζικότατη επίθεση εδάφους του ισραηλινού στρατού στη Γάζα, με σφοδρούς βομβαρδισμούς και εκκενώσεις, την ώρα που ο ΟΗΕ προειδοποιεί για λιμό, και η διεθνής κατακραυγή εντείνεται (reuters.com).
Σε πολιτικό επίπεδο, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γκίντεον Σαρ, απάντησε με επιστολή στην φον ντερ Λάιεν, κατηγορώντας την ότι «εξουσιοδοτεί τρομοκρατικές οργανώσεις». Στο ίδιο μήκος κύματος, το ισραηλινό κράτος απέρριψε ως νομικά αβάσιμες τις κατηγορίες και επιμένει ότι δεν θα υποχωρήσει από τη στρατηγική του στη Γάζα ή στη Δυτική Όχθη (apnews.com).
Το ζήτημα αναμένεται να συζητηθεί διεξοδικά στην επικείμενη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, όπου θα παρευρεθούν τόσο η φον ντερ Λάιεν όσο και η Κάλλας, ενώ ο Εμανουέλ Μακρόν θα απευθύνει κάλεσμα για αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους (euronews.com).
Συμπερασματικά, οι προτάσεις της ΕΕ αντιπροσωπεύουν μια ιστορική μεταστροφή στην πολιτική της έναντι του Ισραήλ, υπό το βάρος της ανθρωπιστικής κρίσης στη Γάζα και της πίεσης της κοινής γνώμης στην Ευρώπη. Παρότι η εφαρμογή τους παραμένει αμφίβολη, σηματοδοτούν μια σαφή προσπάθεια της Ένωσης να δείξει ότι η τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι προϋπόθεση για τις διμερείς σχέσεις.